ศัพท์เกี่ยวกับแม่พิมพ์ฉีดพลาสติก : Injection Molding Glossary ตอน 1

มีคนถามชอบถามมาเยอะค่ะว่า parting line คืออะไร, draft คืออะไร แล้วแต่ละส่วนมีความสำคัญยังไงบ้าง กับการออกแบบทั้งผลิตภัณฑ์ และแม่พิมพ์ฉีดพลาสติก จริงๆแล้วตอนนี้ กำลังเขียนบทความเกี่ยวกับ การออกแบบผลิตภัณฑ์พลาสติก plastic product design ซึ่งได้มีการอธิบายและเขียนถึงส่วนต่างๆ อยู่ แต่รายละเอียดในแต่ละส่วนนั้นค่อนข้างเยอะ กว่าจะเขียนครบทุกคำคงอีกนาน วันนี้เลยสรุปๆ มาให้ดูว่าแต่ละส่วนคืออะไร แบบคร่าวๆ

บทความในชุดนี้มี 2 ตอนคือ

Boss : ส่วนที่เพิ่มขึ้นมาบนชิ้นงานพลาสติก จะมีรูปร่างเป็นทรงกระบอก มักใช้เป็นตัวจับยึดโดยใช้ร่วมกับสกรู หรือช่วยในการกำหนดตำแหน่ง ของชิ้นส่วนอื่นที่จะมาประกอบ ตัวอย่างของ boss คือ หมายเลข 2 ในรูปด้านล่าง

Injection Molding Glossary

Cavity : ชิ้นส่วนด้านบนของชิ้นงานพลาสติก และชิ้นส่วนด้านบนของแม่พิมพ์ฉีดพลาสติก หลังจากแบ่งแม่พิมพ์แล้ว ส่วนมากมักเป็นผิวโชว์ หรือผิวสำเร็จของตัวชิ้นงาน และมักจะมีลักษณะโค้งนูน

Core : ชิ้นส่วนด้านล่างของชิ้นงานพลาสติก และชิ้นส่วนด้านล่างของแม่พิมพ์ฉีดพลาสติก หลังจากแบ่งแม่พิมพ์แล้ว ส่วนนี้มักจะมีรายละเอียดต่างๆ มากกว่าส่วน cavity และเป็นด้านที่ไม่โชว์ของชิ้นงาน

Core-outs : เป็นเทคนิคในการลดเนื้อวัสดุ (หรืออาจเรียกว่า คว้าน หรือ coring) ในส่วนที่มีความหนามาก เพื่อให้ความหนาโดยรวม (หรือ uniform wall thinkness) ของชิ้นงานนั้นเท่า หรือใกล้เคียงกัน เพื่อช่วยในการลดน้ำหนัก ลดการบิดงอ (wrap) และเพื่อป้องกันปัญหา sinks หรือ voids

Draft : องศาสำหรับการถอดชิ้นงาน ให้กับชิ้นส่วนพลาสติก เพื่อให้สามารถ ถอดชิ้นส่วนออกจากแม่พิมพ์ได้

Gate : ทางเข้าของพลาสติกเหลว เข้าสู่แม่พิมพ์

Parting Line : เส้นแบ่งส่วน core และ cavity ของชิ้นงานพลาสติก (แยกเป็นแม่พิมพ์ส่วน core และ cavity) แล้วทำให้แม่พิมพ์สามารถเปิดปิด ได้โดยไม่ติดขัดอะไร โดยเฉพาะส่วนที่เป็น undercut และสามารถปลดชิ้นงานด้วย ejotor pin จากส่วน core

Ribs : เป็นส่วนบางๆ ที่เพิ่มขึ้นมาบนเนื้อพลาสติก เพื่อช่วยเพิ่มความแข็งแรง โดยจะเพิ่มเข้ามาในส่วน core และบางครั้ง ribs ก็ช่วยในการลดการบิดงอหรือ warp ของชิ้นงานด้วย ตัวอย่างของ ribs คือ หมายเลข 3 ในรูปด้านบน

Runner : ทางวิ่งของพลาติกจาก sprue ไปที่ gate (จะมีลักษณะเป็นร่อง ทางยาว ตามเส้นทางที่ได้ออกแบบไว้ โดยจะมีทั้งที่ core และ cavity หรืออาจจะมีที่ด้านใดด้านนึงก็ได้ ขึ้นอยู่กับการออกแบบ) ทางวิ่งของพลาสติกจากเครื่องฉีด จะผ่านไปที่ sprue จากนั้นเข้าสู่ runner แล้วไปที่ gate แล้วเข้าสู่ชิ้นงาน หรือ ส่วน core และ cavity นั่นเอง

Short Shot : การฉีดงานแบบไม่เต็มแบบ หรือพลาสติกไหลเข้าไปไม่เต็มแม่พิมพ์

Shrink Rate หรือ shrinkage : อัตราการหดตัวของพลาสติกหลังจากเย็นตัว ตัวเลขนี้จะบอกเป็น % โดยที่ทางผู้ออกแบบจะต้องมีการเพิ่มค่า % การหดตัวนี้ เข้าไปที่ชิ้นงาน หลังจากออกแบบด้วยขนาดที่ต้องการแล้ว เพื่อเผื่อการหดตัวของพลาสติกหลังฉีดงานเสร็จ พลาสติกแต่ละตัวจะมีค่าหดตัวไม่เท่ากัน ดังนั้นในการเผื่อค่า % การหดตัวให้กับชิ้นงานต้องระบุ ให้ตรงกับพลาสติกที่จะนำมาฉีดด้วย

ตอนนี้ก็รวบรวมมาได้ประมาณนี้ ถ้าใครมีคำไหนที่เกี่ยวข้องกับงานฉีดพลาสติก ที่อยากรู้ความหมาย หรือรู้แล้ว อยากแชร์ให้คนอื่นก็แนะนำกันมาได้นะคะ เราจะเพิ่มเติมให้ค่ะ