การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T และ สภาวะเนื้อวัสดุ ลงในแบบงาน ตอน 2 (จบ)

แบบงานด้านวิศวกรรมอาจจะมีการกำหนดสัญลักษณ์ปรับปรุง (Modifier Symbol) ลงในกรอบสัญลักษณ์ GD&T (Feature Control Frame) โดยหนึ่งในสัญลักษณ์ปรับปรุงที่ถูกกำหนดลงในแบบงาน คือสภาวะเนื้อวัสดุ (Material Condition) ซึ่งจะมีอยู่ 3 รูปแบบ ได้แก่ (บทความชุดนี้มี 2 ตอนคือ การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T และ สภาวะเนื้อวัสดุ ลงในแบบงาน ตอน 1 และ การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T และ สภาวะเนื้อวัสดุ ลงในแบบงาน ตอน 2 (จบ))

  1. สภาวะเนื้อวัสดุมากสุด (Maximum Material Condition, MMC)
  2. สภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุด (Least Material Condition, LMC)
  3. สภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุ (Regardless of Feature Size, RFS)

สภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุด (Least Material Condition, LMC)

สภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุด คือ สภาวะที่ขนาดของ Feature of Size ที่ถูกพิจารณามีปริมาณเนื้อวัสดุน้อยที่สุดโดยไม่คำนึงถึงความเบี่ยงเบนทางด้านรูปร่างรูปทรง (Form Deviation) ความเบี่ยงเบนด้านการจัดวางทิศทาง (Orientation Deviation) และความเบี่ยงเบนด้านการจัดวางตำแหน่ง (Location Deviation) เช่น ขนาดที่เล็กที่สุดของเพลา (Minimum Size of External Feature) หรือขนาดที่โตที่สุดของรู (Maximum Size of Internal Feature)

20150912_Least_Material_Condition

สัญลักษณ์ของสภาวะเนื้อวัสดุมากสุดจะเป็นตัวอักษร L ที่อยู่ในวงกลม และมีตัวย่อคือ LMC ซึ่งผู้อ่านแบบอาจจะมีคำเรียกที่แตกต่างกันไป เช่น Modifier L, LMC, สภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุด, สภาวะเนื้อวัสดุต่ำสุด, Minimum Material Requirement เป็นต้น

20150912_Least_Material_Condition_Symbol

เมื่อกำหนดสภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุดลงในแบบ จะทำให้ค่าความคลาดเคลื่อนที่กำหนดในแบบงานมีขนาดแปรเปลี่ยนไปตามขนาดจริงของชิ้นงาน (Actual Size) โดยที่ค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนทั้งหมด (Total Tolerance) จะมีค่าเท่ากับค่าพิกัดความเคลื่อนเคลื่อนตั้งต้น (Stated Tolerance) รวมกับค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนที่เพิ่มขึ้น (Bonus Tolerance หรือ Extra Tolerance) หรืออาจกล่าวได้ว่า ถ้าพื้นผิวของ Feature of Size ที่เป็นมีลักษณะเป็นขอบเขตด้านนอก (External Feature) พื้นผิวนั้นจะต้องไม่ล้ำเข้าไปในขอบเขตเสมือนการประกอบที่เลวร้ายที่สุด (Virtual Condition Boundary, VC) และถ้าพื้นผิวของ Feature of Size ที่เป็นมีลักษณะเป็นขอบเขตด้านใน (External Feature) พื้นผิวนั้นจะต้องไม่ล้ำออกนอกขอบเขตเสมือนการประกอบที่เลวร้ายที่สุด (VC) เช่นกัน

ผู้เขียนแบบสามารถกำหนดสภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุดลงในส่วนของค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน (Tolerance Value Compartment) ของกรอบสัญลักษณ์ GD&T และตำแหน่งที่ถูกควบคุมจะต้องเป็น Feature of Size เท่านั้น ไม่สามารถกำหนดสภาวะเนื้อวัสดุที่ Feature ได้ เช่นเดียวกับการกำหนดสภาวะเนื้อวัสดุมากสุดลงในแบบงาน ดังนั้นสภาวะเนื้อวัสดุน้อยสุดจะสามารถกำหนดได้เฉพาะการควบคุมความตรง (Straightness) ความราบ (Flatness) ความตั้งฉาก (Perpendicularity) ความขนาน (Parallelism) ความเป็นมุม (Angularity) ความเบี่ยงเบนของตำแหน่ง (Tolerance of Position) เท่านั้น

สภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุ (Regardless of Feature Size, RFS)

สภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุ คือ สภาวะที่ Feature of Size ถูกพิจารณาในสภาวะจริงโดยไม่คำนึงว่าจะมีปริมาณเนื้อวัสดุมากที่สุดหรือมีปริมาณเนื้อวัสดุน้อยที่สุดหรือไม่โดยไม่คำนึงถึงความเบี่ยงเบนทางด้านรูปร่างรูปทรง (Form Deviation) ความเบี่ยงเบนด้านการจัดวางทิศทาง (Orientation Deviation) และความเบี่ยงเบนด้านการจัดวางตำแหน่ง (Location Deviation)

20150914_Regardless_of_Feature_Size

ตัวย่อของสภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุคือ RFS โดยสภาวะนี้จะไม่มีสัญลักษณ์ปรับปรุง (Modifier Symbol) เนื่องจาก Feature of Size ที่ถูกควบคุมด้วยกรอบสัญลักษณ์ GD&T จะมีการควบคุมเป็นสภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุโดยอัตโนมัติตามกฎข้อที่ 2

20150914_Regardless_of_Feature_Size_Image

เมื่อ Feature of Size ถูกควบคุมจากสภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุ ค่าความคลาดเคลื่อนที่กำหนดในแบบงานจะมีค่าคงที่ ไม่ว่าขนาดของ Feature of Size นั้นๆ จะมีค่าเป็นเท่าไหร่ก็ตาม

สภาวะที่ไม่คำนึงถึงเนื้อวัสดุที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติในส่วนของค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน (Tolerance Value Compartment) ของกรอบสัญลักษณ์ GD&T จะเกิดขึ้นเฉพาะการควบคุม Feature of Size ด้วยสัญลักษณ์ GD&T การควบคุมความตรง (Straightness) ความราบ (Flatness) ความตั้งฉาก (Perpendicularity) ความขนาน (Parallelism) ความเป็นมุม (Angularity) ความเบี่ยงเบนของตำแหน่ง (Tolerance of Position) ความสมมาตร (Symmetry) และความร่วมศูนย์ร่วมแกน (Concentricity) เท่านั้น

(บทความชุดนี้มี 2 ตอนคือ การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T และ สภาวะเนื้อวัสดุ ลงในแบบงาน ตอน 1 และ การกำหนดสัญลักษณ์ GD&T และ สภาวะเนื้อวัสดุ ลงในแบบงาน ตอน 2 (จบ))

ที่มา : n-tris.com