การกำหนด Datum ของ Function Gauge

กฎเกณฑ์ในการออกแบบ Function Gauge ตอน การกำหนดดาตั้มของเกจ บทความวันนี้คุยเรื่อง Tolerance Design for Functional Gauge กันบ้าง

Function gauge datum define

Functional Gauge คือ อุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจสอบตำแหน่งการประกอบของชิ้นงานในสภาวะ Virtual Condition, VC ซึ่งเป็นของเขตที่เลวร้ายที่สุด (Extreme Boundary) ของการสวมประกอบของชิ้นงาน Functional Gauge จะต้องมีการกำหนดสัญลักษณ์ GD&T ที่สอดคล้องกับเงื่อนไขการประกอบใช้งาน ของชิ้นงานนั้นๆ ซึ่งแน่นอนว่าการพิจารณาชิ้นงานนั้นๆ มีลักษณะการประกอบอย่างไร จะพิจารณาจากลำดับของดาตั้มอ้างอิง

ดังนั้นกฎเกณฑ์ในการออกแบบ Functional Gauge

  • ข้อแรกก็คือ ถ้าชิ้นงานมีดาตั้มและสัญลักษณ์ GD&T เป็นอย่างไร Functional Gauge ก็จำเป็นต้องมีดาตั้มและสัญลักษณ์ GD&T เป็นอย่างนั้นด้วยเช่นกัน
  • โดยค่าพิกัดความคลาดเคลื่อน (Tolerance) ของขนาดและ GD&T ของ Functional Gauge จะต้องมีค่าน้อยกว่าค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของชิ้นงานเสมอ

แบบงานตัวอย่าง เป็นการออกแบบและกำหนดขนาด และค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของ Functional Gauge อย่างง่ายๆ ซึ่งจะสังเกตเห็นได้ว่าลักษณะและตำแหน่งของดาตั้มอ้างอิง รวมทั้งการกำหนดสัญลักษณ์ GD&T ของ Functional Gauge จะสอดคล้องกับเงื่อนไขการประกอบของชิ้นงาน ส่วนขนาดและค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของ Functional Gauge ตามตัวอย่างในแบบงานที่อยู่ด้านบน ออกแบบโดยใช้สภาวะ VC ออกแบบค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของ Functional Gauge โดยใช้หลักการ Pessimistic Tolerancing กำหนดให้ค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของ Gauge มีค่าดีกว่าค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนของชิ้นงาน 10 เท่า โดยไม่คำนึงถึงค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนในกระบวนการผลิต (Gauge Maker’s Tolerance) และกำหนดค่าเผื่อสึกหรอ (Wear Allowance Tolerance) ของเกจ 5%

การออกแบบเกจมี 4 หลักการหลักๆ

  • Pessimistic Tolerancing
  • Optimistic Tolerancing
  • Tolerant Tolerancing
  • Practical Absolute Tolerancing

นรเศรษฐ์ คำบำรุง

N-Tris Solutions & Engineering Co., Ltd.
Trainer & Consultant for GD&T, Tolerance Stack-up, Tolerance Allocate