Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) ตอน 2

บทความครั้งที่แล้วพูดถึงพื้นฐานของ Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) และการแนะนำศัพท์พื้นฐานที่จำเป็นของ GD&T สำหรับวันนี้จะพูดถึงเรื่องสัญลักษณ์และความหมายต่างๆ ของ GD&T

Modifiers & Symbols
gd-and-t_symbol

นอกจากสัญลักษณ์ต่างๆ ตามตารางด้านบนแล้ว การบอกขนาดและความเที่ยงตรงตามแบบของ GD&T ยังมีการบอกเงื่อนไขอีกแบบที่เรียกว่า Modifiers อยู่อีก 6 อย่างคือ

6 Common modifying symbols
6 Common modifying symbols

Modifiers คือเงื่อนไขการกำหนดช่วงของค่าความคลาดเคลื่อนหรือที่เรียกอีกอย่างว่า Tolerance zone และค่านี้จะใช้ตอนที่ทำการตรวจสอบขนาดของชิ้นส่วนหรือ Inspection
โดยปกติถ้าไม่มีการกำหนด Modifiers ไว้ใน feature control frame ค่าของ tolerance zone จะเป็น plane 2 plane หรือเส้น 2 เส้นที่ขนานกับ Plane ที่ได้ทำการบอกขนาดไว้ แต่ถ้ามีการกำหนด modifiers เอาไว้รูปร่างของ tolerance zone จะแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับชนิดของ modifiers เช่น ถ้าทำการกำหนด modifiers เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางรูปร่างของ tolerance zone จะเป็นทรงกระบอกอยู่รอบจุดศูนย์กลางที่บอกตำแหน่งเอาไว้ โดยมีขนาดของทรงกระบอกหรือ tolerance zone ตามค่าคาวามคลาดเคลื่อนที่กำหนดไว้ใน feature control frame

Feature control frame

Feature control frame
Feature control frame มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าและถูกแบ่งออกเป็นช่องเพื่อใช้ในการใส่สัญลักษณ์ต่างๆ ของ GD&T สำหรับการบอกขนาดและความคลาดเคลื่อนของจุดหรือตำแหน่งที่ต้องการ โดยรายละเอียดที่สามารถใส่ลงไปใน feature control frame ได้มีทั้ง symbol, modifiers, ค่าความคลาดเคลื่อนและ datum plane ค่าแต่ละอย่างจะถูกกำหนดไว้ว่าสามารถใส่ลงไปในตำแหน่งไหนของ feature control frame ดังนี้
โดยช่องแรกสุดเอาไว้ใส่ symbol เพื่อบอกลักษณะของความเที่ยวตรงที่ต้องการควบคุม
ช่องที่สองเอาไวใส่ค่าความคลาดเคลื่อน (tolerance) โดยมีทั้งค่าตัวเลขเพื่อควบคุมความคลาดเคลื่อนและ modifiers เพื่อบอกลักษณะของ tolerance zone หรือเพื่อกำหนดเงื่อนไขของความคลาดเคลื่อนที่ต้องการควบคุม
ตั้งแต่ช่องที่สาม จะมีก็ต่อเมื่อต้องการกำหนดเงื่อนไขเท่านั้น โดยมากจะเป็นการกำหนด datum plane ที่ต้องการใช้เป็น reference plane

ข้อดีของ Feature control frame
benefie-Feature control frame
Feature control frame สามารถนำมาใช้ร่วมกันเพื่อบอกรายละเอียดที่เฉพาะมากขึ้นในการกำหนดค่าและเงื่อนไขของความคลาดเคลื่อนได้ จากรูปด้านบน Feature control frame แบบนี้จะเรียกว่า multiple single-segment

Additional symbols
Additional symbols
รูปที่แสดงในตารางด้านบนคือสัญลักษณ์เพิ่มเติมที่ใช้ใน Drawing เพื่อเป็นการกำหนดและบอกรายละเอียดในจุดต่างๆ ของ drawing ให้ชัดเจนมากขึ้น

สำหรับวันนี้ได้แนะนำ Symbol และ modifiers ทั้งหมดของ GD&T ไปแล้วในบทความต่อๆ ไปจะเป็นการบอกถึงกฎต่างๆ ของ GD&T และรายละเอียดของแต่ละ symbol อย่างละเอียด

 

บทความต่อไปพูดถึงกฎต่างๆ ของ GD&T และรายละเอียดของแต่ละ symbol อย่างละเอียด Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) ตอน 3