Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T)

Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) คือ มาตรฐานสากลที่ใช้ในการบอกขนาดและความเที่ยงตรงของชิ้นงานลงใน drawing

 

GD&T โดยทั่วๆ ไปจะประกอบด้วย สัญลักษณ์ รูปแบบที่ต้องการกำหนด คำอธิบายหรือข้อตกลงต่างๆ

GD&T สามารถระบุหรือกำหนดความแม่นยำของส่วนต่างๆ ของชิ้นงานได้หลายวิธีตั้งแต่ ขนาด (size), ตำแหน่ง (location), รูปแบบของชิ้นส่วน (form), รวมไปถึงทิศทาง (orientation)

 

บทความนี้จะพูดถึง GD&T ตามมาตรฐานของ ASME Y14.5 M 1994

 

Key Terms หรือ คำศัพท์สำคัญ

  1. Feature (surface) คือชื่อเรียกของส่วนประกอบต่างๆ ของชิ้นส่วนเช่น พื้นผิวทั่วไป (surface) รูต่างๆ (hole) หรือร่อง (slot) รูปที่แสดงด้านล่างมี 7 ส่วนหรือ 7 feature

gd-and-t_feature-of-size

หรืออาจจะทำความเข้าใจอย่างง่ายๆ ว่า Feature คือพื้นผิวทั้งหมดของชิ้นงานก็ได้

  1. Feature of size คือการบอกขนาดของ ทรงกลม หรือ ระยะทางระหว่างสองพื้นผิวที่ขนานกัน ตามตัวอย่างในรูปด้านล่าง

gd-and-t_feature-of-size

  1. Internal / External Feature of Size การบอกขนาดของ Feature of Size มี 2 แบบคือ Internal และ External ตามตัวอย่างในรูปด้านล่าง A, B คือ การบอกขนาดแบบ Internal และ C, D คือการบอกขนาดแบบ External

gd-and-t_feature-in-ex

  1. Actual Local Size เป็นค่าของระยะต่างๆ ตามตัวอย่างในรูปด้านล่าง

gd-and-t_feature-actual-size

  1. Actual Mating Envelope (AME) ดูตัวอย่างของ AME ได้จากรูปด้านล่าง

gd-and-t_feature-ame

  1. Maximum Material Condition (MMC) คือเงื่อนไขที่ Feature of Size จะมีปริมาณของเนื้อวัสดุเหลือมากที่สุด MMC ของ External Feature of Size คือขนาดที่ใหญ่ที่สุดตามขอบเขตที่กำหนด ส่วน MMC ของ Internal Feature of Size คือขนาดที่เล็กที่สุดตามขอบเขตที่กำหนด ดูตัวอย่างของ MMC ได้จากรูปด้านล่าง

gd-and-t_feature-mmc

  1. Least Material Condition (LMC) คือเงื่อนไขที่ Feature of Size จะมีปริมาณของเนื้อวัสดุเหลือน้อยที่สุด LMC ของ External Feature of Size คือขนาดที่เล็กที่สุดตามขอบเขตที่กำหนด ส่วน MMC ของ Internal Feature of Size คือขนาดที่ใหญ่ที่สุดตามขอบเขตที่กำหนด ดูตัวอย่างของ LMC ได้จากรูปด้านล่าง

gd-and-t_feature-lmc

  1. Regardless of Feature of Size (RFS) คือการกำหนดค่าความคลาดเคลื่อนแบบ geometric tolerance ให้กับ feature of size จากตัวอย่างในรูปด้านล่าง คือการกำหนด straightness หรือค่าความตรงให้กับทรงกระบอก

gd-and-t_feature-rfs

 

สำหรับบทความของวันนี้เป็นพื้นฐานของ Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) และการแนะนำศัพท์พื้นฐานที่จำเป็นของ GD&T และในบทความต่อๆ ไปจะพูดถึงเรื่องสัญลักษณ์และความหมายต่างๆ ของ GD&T ตามรูปด้านล่าง

gd-and-t_symbol

 

บทความต่อไปแนะนำ Symbol และ modifiers ทั้งหมดของ GD&T Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) ตอน 2